www.Alrahmati.ir

پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله شیخ محمد رحمتی

.
چهارشنبه 22 آذر 1396.
.
الأربعاء 25 ربيع أول 1439.
.
Dec 13 2017.
.

احكام نيابت‏

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

 مسأله 103 - در نايب چند چيز معتبر است :
 اول : بلوغ ، يعنى نايب بايد بالغ باشد . پس حج بچه نابالغ هر چند كه مميز باشد و خوب و بد را تشخيص دهد به جاى ديگرى در حجة الاسلام و حجهاى واجب ديگر ، كفايت نمى‏كند ، بنابر احتياط گرچه كفايت خالى از وجه نيست ؛ بلى بعيد نيست كه نيابت وى در حج مستحبى با اذن ولى صحيح باشد .
 دوم : عقل ، يعنى نايب بايد عاقل باشد . پس نيابت ديوانه از ديگرى صحيح نخواهد بود ، خواه ديوانه هميشگى يا ادوارى ( گاه به گاه ) باشد و عمل در وقت ديوانگى باشد . و اما نايب شدن سفيه عيبى ندارد .


 سوم : ايمان ، يعنى نايب بايد مؤمن ( علاوه بر خدا و پيغمبر ، دوازده امام را نيز قبول داشته ) باشد . پس نيابت غير مؤمن كافى نيست ، هر چند عمل را بر طبق مذهب ما به جا آورد .
 چهارم : آن كه ذمه نايب در سال نيابت مشغول به حج واجب نباشد كه وجوب آن منجّز و حتمى باشد . و در صورتى نداند كه حج بر خودش واجب است يا مى‏دانسته ولى غافل است و فراموش كرده ، در اين دو صورت نيابت وى عيبى ندارد . و اين شرط ، شرط صحت اجاره است نه شرط صحت حج نايب .
 پس اگر حج بر خودش واجب بود و از قِبَل ديگرى و به نيابت او حج نمايد ، ذمه منوب‏عنه برى شده است ، ولى نايب اجرتى را كه قرار داده شده مستحق نخواهد بود بلكه مستحق اجرة المثل است ( اجرة المثل يعنى نرخ متعارف ) .
 مسأله 104 - وقتى ذمه منوب‏عنه فارغ و برى مى‏شود كه يقين حاصل شود كه نايب عمل را به طور صحيح به جا آورده و نايب بايد اعمال حج و احكامش را به خوبى بداند ، هر چند با ارشاد و راهنمايى ديگرى در هر عمل باشد . همچنان كه بايستى مورد وثوق و اطمينان باشد ، اگر چه عادل نباشد .
 مسأله 105 - نايب شدن غلام زر خريد از شخص آزاد عيبى ندارد اگر آن نيابت به اذن آقا و اربابش باشد .
 مسأله 106 - نيابت شخص بالغ و عاقل از بچه نابالغ مميّز و ديوانه عيبى ندارد . بلكه اگر حج بر ذمه ديوانه در حال افاقه واجب شده و در حال ديوانگى مرده باشد ، لازم و واجب است برايش اجير يا نائب بگيرند كه حج نمايد .
 مسأله 107 - همجنس و همانند بودن نايب و منوب‏عنه لازم نيست و نيابت مرد از زن و بالعكس صحيح است .
 مسأله 108 - نايب گرفتن صروره ( كسى كه هنوز حج نرفته ) براى صروره و غير صروره عيبى ندارد ، خواه نايب يا منوب‏عنه مرد باشد يا زن . بلى بنا بر آنچه مشهور است ، نايب گرفتن صروره مكروه است . به خصوص در صورتى كه نايب زن و منوب‏عنه مرد باشد ؛ ولى در كراهت اشكال است و بر فرض كراهت ، يك مورد مستثنى است و كراهت ندارد و آن موردى است كه منوب‏عنه مرد و زنده باشد و نتواند حجة الاسلام را به جا آورد . در اين صورت احتياط لزومى اين است كه نايب مرد باشد و احتياط مستحب آنكه صروره باشد .
 مسأله 109 - منوب‏عنه بايد مسلمان باشد ، و نيابت از كافر صحيح نيست . پس هرگاه كافر مستطيعى بميرد و وارث مسلمان باشد ، واجب نيست براى او نايب بگيرد . و ناصبى ( كسى كه دشمن اهل بيت و ائمه باشد ) مانند كافر است . با اين فرق كه جايز است فرزند مؤمنش در حج به جاى او نايب شود . يعنى حج را به نيابت و عوض او انجام دهد .
 مسأله 110 - نيابت از قِبَل شخص زنده در حج مستحبى عيبى ندارد ، خواه مفت و مجانى باشد خواه به اجاره ؛ و همچنين در حج واجب در صورتى كه خودش معذور از مباشرت عمل باشد چنان كه گذشت . و در غير اين مورد نيابت از زنده جايز نيست . و اما نيابت از مرده در هر حال و به هر نحو جايز است ، خواه نيابت تبرّعاً و مجانى باشد خواه به اجاره و خواه حج واجب باشد يا مستحب .
 مسأله 111 - نيابت در صورتى صحيح است كه منوب‏عنه معيّن و مشخّص باشد به هر نحوى كه شد . و لازم نيست نامش بر زبان آورده شود ، همچنان كه قصد نيابت نيز لازم است .
 مسأله 112 - همچنان كه نيابت به تبرع و اجاره صحيح است ، به جُعاله و شرط ضمن عقد و مانند اينها نيز صحيح است . جُعاله اين است كه شخصى به ديگرى بگويد اگر به جاى من يا فلان كس حج آوردى ، فلان مبلغ را به تو مى‏دهم . شرط ضمن العقد اين است كه در ضمن عقد معامله ، مثلاً فروش منزل يا مغازه ، شرط كند كه از قِبَل من يا فلان كس حج بياورى .
 مسأله 113 - كسى را كه در ترك بعضى از اعمال حج يا در به جا نياوردن آن به طور صحيح معذور باشد ، نمى‏توان اجير نمود ؛ بلكه اگر چنين شخصى تبرعاً به نيابت ديگرى حج نمود ، اكتفاء كردن به عملش مشكل است . ولى اگر در به جا آوردن كارهايى كه بر محرم حرام است معذور باشد ، مثل اين كه مضطر به تظليل ( زير سايه رفتن ) باشد ؛ اجير گرفتن يا نايب گرفتن چنين شخصى عيبى ندارد . و همچنين در كارهايى كه معمولاً نائب مى‏گيرند مثل ذبح و حلق مثلاً .
 مسأله 114 - هرگاه نايب پيش از محرم شدن بميرد ، ذمه منوب‏عنه فارغ و برى نمى‏شود و واجب است دوباره برايش نايب گرفته شود ، البته در جايى كه نايب گرفتن در آن واجب است . و چنانچه پس از احرام بميرد كفايت از منوب عنه مى‏كند ، هر چند مردنش قبل از دخول حرم باشد بنابر اظهر ولى احتياط به نائب گرفتن به مردن پيش از دخول حرم ترك نشود و در اين مورد فرقى بين حجة الاسلام و غير آن نيست . و همچنين فرقى نيست بين اين كه نيابت ، به مزد و اجرت باشد يا به تبرع و مجان .
 مسأله 115 - هرگاه اجير بعد از مُحرم شدن بميرد ، تمام اجرت را مستحق خواهد شد در صورتى كه بر تفريغ ذمه ميت اجير شده باشد . ولى صحّت اجاره در صورت مرگ خالى از بحث نيست و اما اگر اجير بر به جا آوردن اعمال شده باشد ، اجرت مقدارى را كه آورده مستحق مى‏شود . و چنانچه قبل از احرام بميرد ، چيزى مستحق نخواهد بود . بلى اگر مقدمات عمل داخل اجاره باشد ، هر مقدار از مقدمات را كه انجام داده باشد ، اجرت همان مقدار را مستحق مى‏شود .
 مسأله 116 - هرگاه براى حج بلدى اجير شده و راهى تعيين نشده باشد ، اجير مخيّر است از هر راهى كه دلش خواست برود . و چنانچه راهى تعيين شده باشد ، عدول از آن راه به راه ديگرى جايز نيست . پس اگر از راه ديگرى رفته و اعمال را به جا آورد ، چنانچه راه تعيين شده ، به طور شرطيّت بوده ، اجير تمام اجرت را مستحق شده و مستأجر خيار فسخ دارد ( يعنى مى‏تواند معامله را به هم بزند ) و در صورت به هم زدن ، اجرة المثل ( مزد مانند عمل ) را به اجير مى‏دهد . و چنانچه در نظر گرفتن آن راه به نحو جزئيّت بوده ( يعنى رفتن از آن راه را جزء عمل دانسته ) ، در اين صورت نيز مستأجر حق فسخ ( به هم زدن معامله ) دارد . و اگر فسخ نكرد ، اجير اجرت مقرر را به مقدارى كه عمل نموده مى‏برد و مقدار مخالفت ساقط مى‏شود .
 مسأله 117 - هرگاه شخصى خود را اجير از قِبَل ديگرى نمايد كه شخصاً عمل را در سال معينى به جا آورد ، چنانچه خواسته باشد از قِبَل ديگرى در همان سال اجير شود ، اجاره وى صحيح نخواهد بود . مگر مستأجر اول اجازه دهد كه در اين صورت اجاره دوم قوياً صحيح است . ولى چنانچه از قِبَل دو نفر در دو سال مختلف يا از قِبَل يكى به قيد مباشرت و از قِبَل ديگرى بدون قيد مباشرت در يك سال اجير شود ، مانعى ندارد و هر دو اجاره صحيح خواهد بود.
 مسأله 118 - هرگاه خود را براى حج در سال معين اجير نمود، نمى‏تواند تقديم يا تأخير نمايد . ولى چنانچه تقديم يا تأخير نمود ( يعنى در سال قبل از سال تعيين شده يا سال بعدش حج را به جا آورد ) ذمه منوب‏عنه برى مى‏شود و در صورتى كه تقديم يا تأخير به رضايت مستأجر نباشد استحقاق اجرت ندارد . مگر آنكه سال معيّن به نحو شرط باشد كه حكم شقّ اول مسئله 116 را دارد .
 مسأله 119 - هرگاه اجير به علت جلوگيرى دشمن يا از جهت بيمارى نتواند به حج برود و اعمال را به جا آورد ، حكمش حكم كسى است كه از قِبَل خود حج بنمايد . و بيان حكم آن خواهد آمد . و در صورتى كه اجاره مقيّد به همان سال بوده ، به هم مى‏خورد . و چنانچه مقيّد نبوده ، حج بر ذمّه‏اش باقى مى‏ماند .
 مسأله 120 - هرگاه نايب ، كارى كه موجب كفاره مى‏شود انجام دهد ، مثلاً در حال احرام زير ساله برود ، كفاره را بايد از مال خود بدهد ، خواه نيابت به اجاره و مزد باشد يا به تبرع و مجانى .
 مسأله 121 - هرگاه شخصى ، ديگرى را به مبلغ معينى براى حج اجير گرفت و آن مبلغ كفاف مخارج حج را نداد ، بر مستأجر واجب نيست كمبود را تدارك كند ؛ همچنان كه در صورت زياد آمدن نمى‏تواند زيادى را پس بگيرد .
 مسأله 122 - هرگاه شخصى را براى حج واجب يا مستحب اجير كند ، و اجير حج خود را به جماع قبل از مشعر فاسد نمايد ( يعنى پس از آن كه از احرام عمره تمتع بيرون آمد و براى حج محرم شد ، در مكه يا در عرفات با همسر خود جماع نمود ) واجب است حج را به آخر برساند . و اين حج براى منوب‏عنه كافى است و بر نائب واجب است در سال بعد حج نموده و يك شتر نيز كفاره بدهد . و ظاهر اين است كه استحقاق اجرت دارد ، هر چند در سال بعد با عذر يا بدون عذر حج ننمايد . و احكام ذكر شده نسبت به متبرع نيز جارى است ، مگر اين كه استحقاق اجرت ندارد .
 مسأله 123 - اجير هر چند اجرت را به عقد مالك مى‏شود ، ولى در صورتى كه شرطِ تعجيل ننموده باشد . به اين معنى كه به شرط پيش گرفتن اجرت اجير نشده باشد ؛ واجب نيست اجرت به او پرداخته شود مگر بعد از انجام عمل ، و چنانچه به اين شرط اجير شده باشد ، بايد اجرت را پيش از عمل به او داد . ولكن ظاهر اين است كسى كه براى حج اجير مى‏شود ، مى‏تواند پيش از انجام عمل مطالبه اجرت نمايد . چون قرينه بر چنين شرطى وجود دارد . زيرا كه غالباً اجير براى حج تا اجرت را نگيرد نمى‏تواند به حج رفته و اعمال را انجام دهد .
 مسأله 124 - چنانچه كسى شخصاً اجير شد كه حج به جا آورد ، نمى‏تواند ديگرى را براى اين حج اجير نمايد ، مگر به اذن و اجازه مستأجر .
 مسأله 125 - هرگاه شخصى را براى حج تمتع اجير نمايد و وقت هم زياد باشد و اتفاقاً وقت براى حج تمتع تنگ شد و اجير از عمره تمتع به حج اِفراد عدول نمايد و حج افراد به جا آورده و سپس عمره مفرده‏اى بياورد ، آيا ذمه منوب‏عنه برى مى‏شود ؟ خالى از اشكال نيست ولى در صورتى كه اجاره بر اعمال عمره و حج تمتع بوده ، اجير بعيد نيست استحقاق اجرت نداشته باشد ولكن احتياط است با هم مصالحه كنند . بلى اگر اجاره بر تفريغ ذمه منوب عنه بوده ، مستحق اجرت خواهد بود . مثال : مرده يا زنده‏اى كه شخصاً عاجز از حج است و حج به گردن دارد ، شخصى اجير مى‏شود كه اين را از گردن او بردارد . اجير اگر حج به جا آورد كه از گردن او برداشته شود ، مستحق اجرت خواهد بود . ولى اگر اجير شود كه حج را به طور مخصوصى انجام دهد و تخلف نموده و طور ديگرى صحيح انجام داد ، حج از گردن طرف برداشته شده و اجير مستحق اجرت نمى‏شود . مگر براى اعمالى كه در حج تمتع بايست بياورد و آورده باشد .
 مسأله 126 - در حج مستحبى يك نفر مى‏تواند به جاى چند نفر حج نمايد . و اما در حج واجب جايز نيست يك نفر به جاى دو نفر يا بيشتر حج نمايد و بايد نيابت از قِبَل يك نفر باشد ، مگر در صورتى كه حج بر دو نفر يا بيشتر به نحو شركت واجب شده باشد . مثل اين كه دو نفر يا بيشتر نذر كنند كه با شركت يكديگر كسى را براى حج اجير نمايند ، كه در اين صورت مى‏توانند يك نفر را براى حج اجير نمايند كه به جاى آنها حج نمايد .
 مسأله 127 - بيش از يك نفر مى‏توانند در يك سال به جاى يك نفر ، خواه مرده خواه زنده ، خواه به طور تبرع و مجانى خواه به اجاره ، حج به جا آورند در صورتى كه حج مستحبى باشد . و همچنين است در حج واجب اگر متعدد باشد ، مثل اين كه بر شخصى به واسطه نذر دو حج واجب شده باشد كه دو مرتبه نذر حج نموده با يكى حجة الاسلام و ديگرى حج نذرى باشد كه در اين صورت مى‏توان دو نفر را اجير نمود . يكى را براى يكى از اين دو واجب و ديگرى را براى واجب دوم و لازم است در نذر يا حجة الاسلام خود ا ز حج عاجز باشد يا در نذر شرط حج فرستادن شده باشد . و همچنين جايز است دو نفر را براى يك نفر اجير نموده كه يكى حج واجب به جا آورد و ديگرى حج مستحبى . بلكه بعيد نيست اجير نمودن دو نفر براى يك حج واجب جايز باشد ، مثل حجة الاسلام كه دو نفر را از باب احتياط اجير مى‏نمايند به جهت احتمال ناقص بودن يكى از آن دو .
 مسأله 128 - طواف فى نفسه عمل مستحبى است . پس نيابت در طواف از قِبَل مرده يا زنده‏اى كه در مكه نباشد يا در مكه باشد و شخصاً نتواند طواف نمايد ، جايز است .
 مسأله 129 - نايب پس از فراغت از اعمال حج نيابتى ، مى‏تواند براى خود يا ديگرى عمره مفرده به جا آورد ، همچنان كه مى‏تواند براى خود يا ديگرى طواف نمايد . ولى احتياط لازم است كه در ايام تشريق عمره نياورد .

اضافه کردن نظر


عنوان
 
 
72011
امروزامروز80
دیروزدیروز24
این هفتهاین هفته115
این ماهاین ماه609
تمام بازدیدهاتمام بازدیدها72011